Балага кышкы аяк киеме сайлыйбыз

Кыш ишек шакый, ә сез балагызга әле һаман аяк киеме алалмыйча йөрисезме? Шулай икән, “Казанские ведомости” газетасының ТР Дәүләт алкоголь инспекциясе белгечләре ярдәмендә әзерләгән киңәшләре үзегезгә бик тә ярап куячак.

Балаларның кышкы аяк киеме уңайлы, җылы булырга һәм үсеп килгән аякка зыян китермәслек итеп, ягъни дөрес итеп сайлап алынырга тиеш. Аннан килеп, аның матур һәм әлләни кыйммәт булмавы да мөһим. Чөнки балаларның аяклары бик тиз үсә бит. Кышка керер алдыннан гына тәпи йөри башлаган сабыйларга сапоги сатып алудан мәгънә юк. Аңа мехтан тегелгән җылы башмаклар яисә киез итек юнәтү ягын карарга кирәк. Кибеткә нәниегез белән бергә барыгыз. Өегездән чыкканчы, иң элек баланы бер аягы белән кәгазь битенә бастырып, тәпи тирәли карандаш белән йөртеп чыгыгыз. Кибеткә килгәч, рәсемне консультантка күрсәтегез. Болай эшләгәндә, баланың аяк киеме үлчәмен белүе җиңелрәк булачак. Итек очы белән сабыйның бармаклары арасында 1-1,5 см бушлык калырга тиеш. Аяк киемен сабыйга бастырып кидертегез тә бармагыгызгы үкчә белән итек арасына тыгып карагыз. Бармак сыйса, аяк киеме үлчәме дөрес сайланган дигән сүз.

Итек-сапогилар аякны нык кысмаска тиеш. Юкса кан әйләнешенә, буыннарга зыян килергә мөмкин. Аннан килеп, кысан аяк киеме тиз туңдыра да әле. Аяк киеменең кирәгеннән артык зур булуы да зыянлы, чөнки бу очракта мускулларга төшә торган нагрузка тигез бүленми. Итек аяк йөзен кыса, замогы начар тартыла икән, димәк, баланың аяк йөзе биек урнашкан дигән сүз. Бу очракта  сабыйга липучкалы яки шнурлы аяк киеме сайларга кирәк. Липучка-шнурлар аяк йөзе биеклегенә җайлашырга ярдәм итә.

Супинаторлы аяк киеме әйбәтрәк. Табан гөмбәзен “тотып” торучы һәм дә яссы табанлылыктан саклаучы йомшак мендәрчек бу.Супинатор юк икән, каты ортопедик олтыраклар (аерым сатыла) да ярап куячак. Сапогиның үкчә арты каты, биек, ә менә балтыры кыскарак булганын гына сайлагыз. Ә инде олтыракның тегеп яки ябыштырып куелган булуы әйбәт. Юкса ул җыерылып киләчәк һәм табанны кырачак.

Аяки киеменең олтаны җиңел генә бөгелергә тиеш. Сапогиның каты олтанлысында йөрүе авыррак. Поливинилхлорид (ПВХ) яки термоэластопласттан (ТЭП) эшләнгән олтаннар әйбәт. Ә менә полиуретан олтан суыкта сынарга мөмкин. Олтанның сырларын да игътибардан читтә калдырмагыз. Очындагы һәм үкчәсендәге сырлар, аяк киеме таймасын өчен, төрле якка юнәлдерелгән булырга тиеш.

Аяк киеменең нәни генә үкчәле булуы шарт. Ул баланың матур итеп йөрергә гадәтләнүенә дә ярдәм итә. Тик иң нәниләрнең ботинка үкчәсе 0,5-1 сантиметрдан артмаска тиеш.

Балаларның аяк киемен җитештерүдә гадәттә чын тире кулланырга тырышалар. Әмма тирене алыштыручы материалдан (кожзаменитель), текстильдән тегелгән сапоги-ботинкалар да җитәрлек. Сүз уңаеннан, текстильнең дә натураль материал булуын, барлык гигиена таләпләренә җавап бирүен, озак киеп йөргәндә дә формасын үзгәртмәвен әйтеп үтик. Су үткәрми торган матдәләр сеңдерелгән мондый аяк киеме, аңлашылганча, суны үткәрми, аның каравы һава үткәрә. Сайлаганда, сапогиларның эченә аеруча игътибарлы булырга кирәк. Аларның эче чын мехтан, синтетик мехтан яки заманча синтетик материаллардан эшләнгән булырга мөмкин. Синтетик мехның беркемгә дә кирәкмәгән “парник эффекты” барлыкка китерүен истә тотарга кирәк. Ә менә флис, полартек, холлофайбер, синтепон, тинсулейт кебек заманча, сыйфатлы синтетик материаллар, җепселләре арасында һава йөрүе нәтиҗәсендә, җылыны әйбәт саклый. Шул ук вакытта алар йомшак, озакка чыдый. Әйтик, эче тинсулейттан эшләнгән аяк киеме сыйфаты ягыннан мехлы аяк киеменнән тамчы да калышмый.

Классик стильдәге күн сапогилар һәм ботинкалар. Аларның чын күннән булуы хәерлерәк. Чөнки кожзаменитель кебек материаллар суыкта ярылучан була. Тыныч холыклы балалар өчен эче чын мехтан, тышы чын күннән эшләнгән сапогилар бик әйбәт. Ә менә тиктормас сабыйларга мондый аяк киеме бигүк кулай түгел: тирләячәк алар. Казан кибетләрендә чын мехлы сапогиларның бәясе 1000 сумнан башлана.

Нубуктан (йон төкләре алынган тире) тегелгән сапогины каты суыкларда гына киергә була. Җепшек карда аның формасы бик тиз бозыла. Мондый аяк киеме кыйммәтрәк – уртача бәясе 2000 сум.

Киез итек. Классик итекләр, нагрузканы дөрес итеп төшермәү сәбәпле, сабыйның табанына зыян салырга мөмкин. Хәзер сапоги формасындагы, нәни генә үкчәле, ортопедик олтыраклы заманча итекләр дә бар. Казан кибетләрендә мондый заманча итекләрнең бәясе 650 сумнан башлана.

Мембраналы, мех яки синтетик эчле текстиль аяк киеме. Мондый сапогиның өске өлеше текстильдән, уртасы мембранадан (фторопласт пленка) тора. Шушы мембрана дигәнебез пар рәвешендә су молекулаларын тышка чыгара, әмма сапоги эченә су үткәрми. Нәтиҗәдә аяк киеме эчендә менә дигән микроклимат барлыкка килә, аяк тирләми кала. Мондый сапогиларның эче гадәттә чын мехтан яки синтетик материалдан тегелә. Текстиль аяк киеменә суык та зыян салмый. Бердәнбер кимчелеге – ул да булса бәясенең шактый ук “тешләве” (2500 дән 4500 сумга кадәр).

Сноубутсы дигән аяк киеме дә бар әле. Өч катлы итеп, заманча эшләнгән киез итек дигән сүз бу. Өске катламы һава үткәрә торган пропиленнан тора. Уртадагысы – мембрана яки алюминийдан ясалган термик фольга, эчке катламы – чын киез. Итекнең эче алына, шуңа күрә сноубутсыны кышкы суыкта гына түгел, яз-көз айларында да кияргә була. Бәясе исә 1300 сумнан башлана.