Химчистка хезмәтләре: кулланучы нәрсәләрне белергә тиеш?
Химчистка әйберегезне бозды яки югалттымы? Килешүдә язылган хезмәт күрсәтү вакытын сузамы? Мондый хәлдә нишләргә? Зыян өчен компенсацияне ничек алырга?
Химик чистарту -ул физик-химик һәм механик процесслар һәм операцияләр комплексы, алар төрле эреткечләр ярдәме белән пычракларны бетерүне тәэмин итә.
Химчисткаларның эшчәнлеге һәм аларның кулланучылар белән хокук мөнәсәбәтләре РФ Граждан кодексы, «Кулланучылар хокукларын яклау турында» Закон, Россия Федерациясендә халыкка көнкүреш хезмәте күрсәтү Кагыйдәләре белән җайга салына, алар РФ Хөкүмәтенең 1997 елның 15 августындагы 1025 номерлы карары, «Көнкүреш хезмәтләре күрсәтү. Химик чистарту» ГОСТ Р 51108-2016 нчы номерлы карары, 1990 елның 20 июнендә РСФСР халкына көнкүреш хезмәте күрсәтү Министрлыгы тарафыннан расланган химия чистарту һәм буяу предприятиеләренең кабул итү пунктларында эшләүчеләр өчен җитәкчелек иткән гомуми техник шартлар белән расланган, анда химик чистарту һәм эшләнмәләрне карауның технологик кагыйдәләре билгеләнгән.
Әйберне химчисткага тапшырган вакытта кулланучыга химчистка исеме (фирма исеме), аның урнашу урыны (Юридик адрес) һәм аның эш режимы турында мәгълүмат җиткерелә. Әлеге мәгълүмат оешма вывескасында урнаштырыла.
Кулланучылар хокукларын яклау турында Законның 8, 10 статьялары, шулай ук химик чистарту бурычын (килешү төзелгәнче) ачык һәм аңлаешлы формада кулланучыга күрсәтелә торган хезмәтләр турында кирәкле һәм дөрес мәгълүмат җиткерү бурычын беркетә, ул мәҗбүри тәртиптә үз эченә түбәндәгеләрне алырга тиеш:
• күрсәтелә торган хезмәтләр (башкарыла торган эшләр) исемлеге һәм аларны бирү рәвешләре;
• хезмәтләргә (эшләр) мәҗбүри таләпләргә туры килергә тиешле стандартларны билгеләү);
• хезмәт күрсәтү (эшләр башкару) вакыты;
• ул хезмәт күрсәтәчәк конкрет зат турында мәгълүматлар;
• гарантия сроклары;
• күрсәтелә торган хезмәтләргә (башкарыла торган эшләр) бәяләр һәм түләү тәртибе һәм формасы турында белешмәләр;
• күрсәтелгән мәгълүмат кулланучы күрсен өчен уңайлы урында рус телендә булырга тиеш;
* квитанциядә түбәндәге шартлар булырга тиеш:
- кулланучының фамилиясе, исеме, атасының исеме, аның контакт мәгълүматлары;
- химчистка (Юридик адрес) атамасы һәм урнашу урыны (юридик адресы) (шәхси эшмәкәр өчен - ФИО, дәүләт теркәве турында белешмәләр);
- хезмәт күрсәтү (эш) төре;
- хезмәт күрсәтү (эш) бәясе;
- әйбернең исеме, аның төсе, сүс составы, комплектлылыгы, фурнитура, химик чистарту вакытында уңышсызлыкка дучар булган дефектлар һәм әйбернең бәясе (тузуны исәпкә алып, аны бәяләү);
- кулланучының хезмәт күрсәтүнең (эшнең) тулы бәясен түләү яки килешүне рәсмиләштергәндә кертелгән аванс турында билге, әгәр мондый түләү башкарылган булса;
- заказны кабул итү һәм үтәү датасы;
- гарантия сроклары;
- кулланучы ризалыгы белән күрсәтелә торган өстәмә түләүле хезмәтләр (аппретацияләү, дезодорация, антистатик эшкәртү һ. б.);
- башка кирәкле мәгълүматлар.
Башкаручы эшне килешүдә билгеләнгән вакытка башкарырга бурычлы.
Әгәр башкаручы хезмәт күрсәтүнең башлану, тәмамлану һәм арадаш срокларын бозса яки хезмәт күрсәтү вакытында аның вакытында күрсәтелмәячәге күренеп тора икән, кулланучы үз теләге белән кулланучылар хокукларын яклау турында Законның 28 ст. 1 п . нигезендә түбәндәгеләрне таләп итә ала:
- башкаручыга яңа срок билгеләргә;
- хезмәт күрсәтүне өченче затларга тапшыру яки үз көчләре белән башкарырга һәм башкаручыдан тотылган чыгымнарны кайтаруны таләп итәргә;
- хезмәт күрсәтүгә бәяне киметүне таләп итә;
- хезмәт күрсәтү турында килешүне өзәргә;
- шулай ук хезмәт күрсәтү срокларын бозуга бәйле рәвештә аңа китерелгән зыянны тулысынча каплауны таләп итәргә;
- кичектерелгән һәр көн өчен хезмәт күрсәтү бәясенең 3% күләмендә неустойка түләүне таләп итәргә. Шул ук вакытта алынган неустойка (пеня) суммасы аерым хезмәт төренең бәясеннән яки заказның гомуми бәясеннән артып китә алмый, әгәр аерым төр хезмәт күрсәтү бәясе килешүдә билгеләнмәгән булса.
Әгәр башкаручы хезмәт күрсәтү срокларын бозу бер-бер артлы куллану аркасында яки кулланучы гаебе белән килеп чыкканлыгын расласа, күрсәтелгән таләпләр канәгатьләндерелергә тиеш түгел.
Кулланучыдан эшләнмәләрне кабул итү килешү (квитанцияләр) буенча башкарылырга тиеш.
Квитанциянең бер нөсхәсе кулланучыга химчистка хезмәткәре тарафыннан бирелә.
Эшләнмәләрне химик чистарту пришив ярлыкларында күрсәтелә торган символлары нигезендә үткәрелергә тиешлеген белергә кирәк.
Әгәр эшләнмәнең символлар булган ярлыгы юк икән, хезмәт башкаручы килешү нигезендә эшләнмәне кабул итәргә һәм кулланучыга, килешүдә (квитанцияләрдә) зыян күрү мөмкинлеге турында кисәтергә тиеш.
Әгәр химчистка кулланучының башкарылган эш сыйфатына карата дәгъвалары белән килешмәсә яки әйберне бозган өчен үз гаепләрен танудан баш тартса, кулланучы бәйсез экспертиза үткәрүне таләп итә ала, я акт төзелгәннән соң (претензия бирү) әйберне алырга һәм үз хисабына экспертиза үткәрергә мөмкин. Бу очракта химик чистарту технологиясен бозу очракларын ачыклауга юнәлдерелгән технологик экспертиза үткәрелә.
Кулланучыдан химик чистартуга кабул ителгән әйбернең тулы яки өлешчә югалуы (зарарлануы) очрагында, башкаручы өч көн эчендә аның шундый ук сыйфатлы әйберен бер көн эчендә алмаштырырга һәм кулланучы теләге буенча бер төрле материалдан тиешле срокта әйбер әзерләргә, ә бер төрле материал булмаган очракта, кулланучыга югалган (зыян күргән) әйбернең икеләтә бәясен, шулай ук кулланучы тарафыннан тотылган чыгымнарны капларга тиеш (кулланучылар хокукларын яклау турында Законның 35 статьясы).
Югалган (зарарланган) әйбернең бәясе, кулланучы таләбе белән, мондый таләпне ирекле канәгатьләндерү көнендә яки суд карары чыгарылган көнне, кулланучының таләбе ирекле рәвештә канәгатьләндерелмәгән очракта (кулланучылар хокукларын яклау турында Законның 35 статьясы) башкаручы тарафыннан канәгатьләндерелергә тиеш булган әйбер бәясеннән чыгып билгеләнә.
Әйберләрне бәяләү (экспертиза) буенча хезмәтләр сорап мөрәҗәгать итү кирәк булган очракта, күрсәтелгән хезмәтләргә түләү турында квитанцияләрне һичшиксез сакларга кирәк. Химчистка әлеге чыгымнарны, мәсәлән, әйберләрнең дефектлары химчистка буенча сыйфатсыз хезмәт күрсәтү нәтиҗәсендә барлыкка килүе расланган очракта, кулланучыга компенсацияләргә тиеш булачак.
Әгәр химчистка җитәкчелеге кулланучының таләпләрен судка кадәр тәртиптә канәгатьләндерүдән баш тартса, аңа үз хокукларын яклауны сорап судка шикаять белән мөрәҗәгать итәргә кирәк.