Сыйфатсыз ремонт һәм аның аянычлы нәтиҗәләре...

Кибеттә яки оешма, хосусый зат тарафыннан хезмәт күрсәтүләр алганда үз хокукларыңны санга сукмау күренешләренә тап булучыларыбыз аз түгелдер. Әмма, кызганычка, кайберәүләр моңа күз йома. Әмма юкка күз йома...
Арча территориаль органына Арча шәһәрендә яшәүче Г.ханым  мөрәҗәгать итте. 2016 елның сентябрендә Арча шәһәрендәге автосервисларның берсендә ханымның машинасын ремонтлаганнар. Вентиляторы сафтан чыккан булган. Ремонтлавын-ремонтлаганнар, тик менә автосервистан Казанга таба юл алгач ук капоты астыннан төтен чыга башлаган. Ярый әле, бу хәл Биектау бистәсендә урнашкан автосервис тирәсендәрәк кенә булган. Машинага диагностика үткәрелгәннән соң берничә сәгать элек кенә урнаштырылган җилләткечнең, дөрес “утыртылмау” аркасында, “корыч ат”ның башка деталенә тиеп, шуны бозганы ачыкланган. Шулай итеп, яңа ремонт өчен кулланучыга тагын берничә мең сум акча чыгарып салырга туры килгән.

Г.ханым, кичекмәстән консультация алу өчен, Арча территориаль органы телефонына шалтыратты.

Кулланучыбызга “Кулланучылар хокукларын яклау турында” 07.02.1992 ел, № 2300-1 РФ Законы һәм РФ Хөкүмәтенең 11.04.2001 ел, № 290 карары нигезендә расланган Автомотранспорт чараларына техник хезмәт күрсәтү һәм ремонтлау буенча хезмәтләр күрсәтү (эшләр башкару) кагыйдәләре нигезендә консультация бирелде. Шулай итеп, автосервиска бәйле хәлләр әйбәт кенә тәмамланып, сыйфатсыз ремонт һәм китерелгән зыян өчен кулланучыга түләнгән акчасы кире кайтарылды.

Кулланучыларыбыз мондый хәлләрдә калмасын өчен бу мәсьәләгә җентекләбрәк тукталып үтик әле.

Әйтик, автомобилегезне сервиска тапшырырга кирәк ди. Хокукларыгыз санга сугылып, тулы күләмдә хезмәт күрсәтелсен өчен нишләргә? Иң элек машинаны кабул итеп алганда барлык документларның да дөрес рәсмиләштерелгәнме икәнлеген карарга кирәк. Сезнең белән язмача килешү (кагыйдә буларак, бу –заказ-наряд) төзергә тиешләр. Автомобилегезне үзегезнең күз алдыгызда ремонтласалар яки техник хезмәт күрсәтсәләр, язмача килешү төзүнең кирәге юк. Әмма Сезгә автосервисның машинагызны кабул итеп алып, хезмәтләр күрсәтүенә түләнгәнлекне раслаган квитанция, талон, касса чегы яки башка төрле документ бирергә тиешләр.

 Эш башкаручы (автосервис) – оештыру-хокукый формасы төрлечә булып, кулланучыларга түләүле хезмәтләр күрсәтү (эшләр башкару) килешүе (алга таба – килешү) буенча автомототранспорт чараларына техник хезмәт күрсәтү һәм ремонтлау хезмәтләре күрсәтүче (эшләр башкаручы) оешма, шулай ук хосусый эшмәкәр ул.

Эш башкаручы кулланучы игътибарына үз оешмасының фирма атамасын, урнашу урынын (юридик адрес) һәм аның эш режимын җиткерергә тиеш. Мондый мәгълүматлар оешманың алтактасында урнаштырылган булырга тиеш.

 Эш башкаручы хосусый эшмәкәр булып торган очракта, үзен теркәүгә алган оешма атамасын күрсәтеп, дәүләт теркәвенә алынганлыгы турында мәгълүматны кулланучыга җиткерергә тиеш.

Заказлар кабул ителә торган бүлмәдә түбәндәге мәгълүматлар урнаштырылган булырга тиеш:

• күрсәтелә торган хезмәтләр (башкарыла торган эшләр) исемлеге;
• хезмәт күрсәтүләр (эш башкарулар) өчен стандартлар, мәҗбүри таләпләр атамасы;
• күрсәтелә торган хезмәтләрнең (башкарыла торган эшләр) билгеләнгән таләпләргә туры килүен мәҗбүри раслау турында мәгълүматлар (хезмәтләр күрсәтү (эшләр башкару) мәҗбүри расланылырга тиеш булган очракта);
• хезмәтләр күрсәтүгә (эшләр башкару) бәяләр;
  – файдаланыла торган запас частьләр һәм материаллар бәяләре;
  – түләү тәртибе һәм формасы турында мәгълүматлар;
• гарантия сроклары (билгеләнгән очракта);
• заказны үтәү сроклары турында мәгълүматлар;
• хезмәт күрсәтүче (эш башкаручы) конкрет зат күрсәтелергә тиеш.

Моннан тыш эш башкаручы кулланучыга танышу өчен түбәндәге мәгълүматларны күрсәтергә тиеш:

• автомотранспорт чарасына техник хезмәт күрсәтү һәм ремонтлау буенча хезмәтләр күрсәтү (эшләр башкару) кагыйдәләре;
• җирле үзидарә органының кулланучылар хокукларын яклау буенча подразделениесе (булган очракта) адресы, телефоны;
• килешү, заказ-наряд, кабул итү-тапшыру акты, квитанция, талон һәм рәсмиләштрелә торган башка документлар үрнәге;
• ташламалар алуга хокуклы кулланучылар категорияләре исемлеге.
  Хезмәт күрсәтелгәннән соң (эш башкарылганнан соң) кулланучы игътибарына техник документлар тапшыру, тамгалау ысулы яки хезмәт күрсәтүләрнең (эшләр башкару) аерым төрләре өчен кабул ителгән башка ысул белән түбәндәге мәгълүматлар җиткерелергә  тиеш:

– башкарылган эш нәтиҗәләреннән иң әйбәт һәм имин файдалану кагыйдәләре һәм шартлары турында;

– хезмәт итү срогы яки яраклылык срогы турында, шулай ук әлеге сроклар чыккач кулланучы кылырга тиешле гамәлләр турында һәм мондый гамәлләр кылмауның ихтимал нәтиҗәләре турында – әлеге сроклар чыккач автомототранспорт чаралары кулланучының тормышы, сәламәтлеге һәм милке өчен куркыныч белән янаганда яки билгеләнеше буенча файдалану өчен яраксызга әйләнгәндә.

Килешү кулланучы шәхесен раслаган документ, шулай ук автомототранспорт чарасына милек хокукын раслаган документлар (теркәлү турында документ, автомототранспорт чарасы паспорты, справка-счет) күрсәткәннән соң төзелә. Автомототранспорт чарасының номерлар сугылмаган аерым состав өлешләрен ремонтка тапшырганда, әлеге документларны күрсәтү таләп ителми.

Кулланучы автомоторанспорт чарасы хуҗасы булып тормаганда, аннан файдалануга хокукын раслаучы документ күрсәтә.         

Игътибар! Килешү (заказ-наряд, квитанция һ.б.) ике нөсхәдә, ямача төзелә, бер нөсхәсе кулланучыга тапшырыла.

Хезмәтләр күрсәтү (эшләр башкару) килешүендә нинди мәгълүматлар күрсәтелергә тиеш?

Язмача төзелә торган килешүдә (заказ-наряд, квитанция һ.б) түбәндәге мәгълүматлар булырга тиеш:

1. Эш башкаручының фирма атамасы һәм юридик адресы (хосусый эшмәкәр өчен – ФИО һәм дәүләт теркәвенә алу турында мәгълүматлар);

2. Кулланучының ФИО, телефоны, адресы;

3. Заказны кабул итү датасы һәм аны үтәү срогы.

4. Хезмәтләр күрсәтү (эшләр башкару) бәясе, түләү тәртибе.

5. Автомототранспорт чаралары маркасы, моделе, дәүләт номер билгесе, төп агрегатлары номерлары;

6. Автомототранспорт чарасы бәясе;

7. Эш башкаручы тарафыннан күрсәтелә торган хезмәтләр (башкарыла торган эшләр) исемлеге, запас частьләр һәм материаллар исемлеге, аларның бәясе һәм күләме.

8. Кулланучы тапшырган запас частьләр һәм материаллар исемлеге;

9. Билгеләнгән очракта, эш нәтиҗәләренә гарантия сроклары;

10. Заказны кабул итүче (килешүне рәсмиләштерүче) затның вазыйфасы, ФИО, имзасы һәм кулланучының имзасы;

11. Күрсәтелә торган хезмәтләрнең (башкарыла торган эшләр) үзенчәлекләренә бәйле башка мәгълүматлар күрсәтелергә мөмкин.

Кулланучы яки эш башкаручының  таләбе буенча күрсәтелә торган хезмәтләргә (башкрыла торган эшләр) смета төзелергә мөмкин, ул килешүнең бер өлешенә әйләнә.

Шуны белеп торыгыз! Автосервисның кулланучы ризалыгыннан башка түләүле өстәмә хезмәтләр (эшләр) күрсәтүгә, шулай ук бер төрле хезмәтләр күрсәтүне (эшләр башкару) икенче бер төрле хезмәт күрсәтү (эш башкару) белән генә хәл кылуны шарт итеп куюга хокукы юк.

Кабул итеп алу-тапшыру акты нәрсә ул?

Кулланучы транспорт чарасын эш башкаручыга хезмәтләр күрсәтүгә (эшләр башкару) тапшырган очракта, эш башкаручы кабул итеп алу-тапшыру актын төзергә тиеш. Анда автомототранспортның комплектациясе, күзгә күренеп торган кимчелекләре, төгәл атамасын, тавирламасын һәм бәясен күрсәтеп, кулланучының нинди запас частьләр һәм материаллар тапшыруы турында мәгълүматлар күрсәтелә. Бу мәгълүматлар шулай ук хезмәтләр күрсәтүгә килешүдә дә күрсәтелергә мөмкин.

Актка эш башкаручының һәм кулланучының җаваплы заты кул куя һәм ул эш башкаручы мөхере белән раслана. Актның бер нөсхәсе килешү белән бергә кулланучыга тапшырыла.

Хезмәтләр күрсәтү (эшләр башкару) сроклары санга сугылмаганда кулланучы гамәлләре

Хезмәтләр күрсәтү (эшләр башкару) сроклары санга сугылмаганда,  кулланучы, үз теләгенә карап, түбәндәгеләрнең берсен сайлап алуга хокуклы:

• эш башкаручыга яңа срок билгеләү;
• хезмәтләр күрсәтүне (эшләр башкару), акылга сыешлы бәядән, өченче затларга хәл кылуга тапшыру яки аларны үз көче белән башкарып,  эш башкаручыдан тотылган чыгымнарын каплауны таләп итү;
• күрсәтелгән хезмәт бәясен киметүне таләп итү;
• килешүне үтәүдән баш тарту.

Кулланучы хезмәт күрсәтү срогы санга сугылмауга бәйле рәвештә китерелгән зыянны да каплауны таләп итүгә хокуклы.

Моннан тыш эш башкаручы хезмәт күрсәтү (эш башкару) сроклары санга сугылмаган очракта хезмәт күрсәтү (эш башкару) срогы чыкканнан соң узган һәр көн (һәр сәгать – срок сәгатьләрдә билгеләнгән очракта) өчен хезмәт күрсәтү (эш башкару) бәясенең 3 проценты күләмендә кулланучыга неустойка (пеня) түләргә тиеш. Неустойка (пеня) күләме хезмәт күрсәтүнең (эш башкару)  аерым төре бәясеннән яки заказның гомуми бәясеннән артмаска тиеш, хезмәт күрсәтүнең (эш башкару) аерым төре бәясе килешүдә күрсәтелмәгәндә.

Күрсәтелгән хезмәтләрдә (башкарылган эшләр) кимчелекләр ачыкланган очракта кулланучы гамәлләре

Күрсәтелгән хезмәтләрдә (башкарылган эшләр) кимчелекләр ачыкланган очракта кулланучы, үз теләгенә карап, түбәндәгеләрнең берсен сайлап алуга хокуклы:

– кимчелекләрне бушлай юкка чыгару;

– эш өчен билгеләнгән бәяне тиешенчә киметү;

– эшне кабаттан бушлай башкару;

– үз көче яки өченче затлар көче белән кимчелекләрне юкка чыгару буенча китерелгән зыянны каплау:

Кулланучы, килешүдә билгеләнгән срокта хезмәт күрсәтүдәге (эш башкару) кимчелекләр юкка чыгарылмаган очракта яки ачыкланган кимчелекләр җитди кимчелекләр булып торганда, килешүне үтәүдән баш тартуга һәм  зыянны тулысынча каплауны таләп итүгә хокуклы.

Шуны белеп торыгыз! Күрсәтелгән хезмәттәге (башкарылган эш) кимчелекләр эш башкаручы тарафыннан кулланучы билгеләгән акылга сыешлы срокта күрсәтелә, бу  срок килешүдә өстәмә рәвештә билгеләнә. Кулланучының акчалата таләбе таләп куелганнан соң ун көн эчендә канәгатьләндерелергә тиеш.

Күрсәтелгән хезмәттәге (башкарылган эш) кимчелекләргә бәйле таләпләр кайчан куелырга мөмкин?

Таләпләр куелырга мөмкин:

• күрсәтелгән хезмәтне (башкарылган эш) кабул иткәндә;
• хезмәт күрсәтү (эш башкару) барышында;
• гарантия срогы дәвамында;
• гарантия срогы булмаганда, акылга сыешлы срокта – күрсәтелгән хезмәт (башкарылган эш) кабул итеп алынганнан соң ике ел эчендә. Шул ук вакытта кулланучы кимчелекләрнең күрсәтелгән хезмәт (башкарылган эш) нәтиҗәсе кабул итеп алынганчы килеп чыкканлыгын расларга тиеш.
• Кулланучы белән эш башкаручы арасында гарантия срогы чикләрендә – күрсәтелгән хезмәттә (башкарылган эш) кимчелекләрнең килеп чыгуына  яисә аларның килеп чыгу сәбәпләренә бәйле аңлашылмаучанлыклар килеп туганда, эш башкаручы үзенең инициативасы белән яки кулланучы таләбе буенча автомототранспорт чарасын экспертизага җибәрергә һәм аның өчен түләргә тиеш. Экспертиза нигезендә кимчелекләрдә эш башкаручы гаепле булмавы билгеләнсә, экспертизаны кем үткәрергә карар кылган, шул түли. Экспертиза нәтиҗәләре белән килешмәгәндә, кулланучы эксперт гамәлләренә карата суд тәртибендә шикаять белдерергә мөмкин.

Киңәш:

• Эш башкаручы күрсәтелә торган хезмәтләр (башкарыла торган эшләр) турында, эш башкаручы турында мәгълүматлар белән таныштырудан, шулай ук язмача килешү төзүдән баш тартса, бу автосервис хезмәтләреннән файдаланырга ашыкмагыз.

– Кулланучы эш башкаручының хезмәтенә тыкшынмыйча гына, теләсә кайсы вакытта хезмәтләр күрсәтү (эш башкару) барышын һәм сыйфатын тикшерүгә хокуклы.

• Эш башкаручы белән бергә автомототранспортның комплектациясен һәм техник торышын, шулай ук күрсәтелгән хезмәтнең (башкарылган эш) күләмен һәм сыйфатын, ремонтланган узел һәм агрегатларының төзеклеген тикшереп чыгыгыз. Хезмәт күрсәтү (эш башкару) нәтиҗәсенә хилафлык китергән килешүдән читкә тайпылышлар, состав өлешләрен алыштыру, комплектациясенә зыян китерү һәм башка кимчелекләр  ачыкланганда,  кулланучы бу хакта кичекмәстән эш башкаручыга белдерергә тиеш. Ачыкланган кимчелекләр кабул итеп алу-тапшыру актында яки кабул итеп алуны раслаган башка документта чагылдырылырга тиеш.
• Килешүдә башкача күздә тотылмаганда, эшне тикшермичә генә кабул итеп алган кулланучы гадәти ысул белән кабул итеп алуда ачыклана алырдай кимчелекләргә (күзгә күренеп торган кимчелекләр) күрсәтү хокукыннан мәхрүм ала. 

Хөрмәтле кулланучыларыбыз! Киңәш-табыш кирәк булганда,  теләсә кайсы вакытта түбәндәге адреслар буенча Татарстан Республикасы Дәүләт алкоголь инспекциясенең Арча территориаль органына мөрәҗәгать итә аласыз: 422000, ТР, Арча ш., Банк ур., 2а й., тел. 884366 3-28-93, Балтач районында – 884368 2-44-03, Кукмара районында – 884364 2-60-75,  Саба районында – 884362 2-30-84, Теләче районында – 884360 2-12-55.