Кулланучы әлифбасы: аванс задаткадан нәрсәсе белән аерыла?
Сорау: бер ресторанда алдан түләп, банкетка заказ биргән идек. Банкетка кадәр берничә көн кала без бу урында чара үткәрүдән баш тартырга булдык. Ресторан хезмәткәре алдан түләүнең бөтен суммасын кире кайтару таләбенә кертелгән сумманың 50% ын гына бирүе турында хәбәр итте. Бина белән килешү төзелмәгән. Бездә акча кабул итү турында ресторан квитанциясе бар. Нәрсә эшләргә?
Җавап: сорауга җавап бирү өчен, кертелгән бөте сумманы кире кайтарудан баш тартуның дөреслеге турында белергә кирәк, ул сумма ничек рәсмиләштерелгән.
Алдан түләүне һәм авансны задаток белән бутарга ярамый. Бу сүзләрнең әһәмиятен гадәти куллануда еш кына туры килә дияргә мөмкин. Юридик яктан исә аермалыклар зур.
РФ Граждан кодексының 380 статьясы (алга таба – Кодекс) нигезендә, алдан түләнгән һәр сумма, әгәр бу сумма уңаеннан язма килешүдә аның задаток булып торуы турында турыдан-туры күрсәтмә булмаса, аванс дип таныла. Задаток турында килешү, һичшиксез, язма рәвештә төзелергә тиеш.
Задатокның асылы шунда ки, кертелгән түләү өстәмә тәэмин итү функциясен башкара. Йөкләмәне үтәүне тәэмин итү якларның һәрберсен килешү төзергә һәм үтәргә мәҗбүр итүдән гыйбарәт.
Кодексның 381 статьясындагы 2 пункты нигезендә йөкләмәне үтәмәгән өчен задатокны биргән як җаваплы булса, ул икенче якта кала, ә задатокны алган җаваплы як җаваплы булса, ул икенче якка задатокның икеләтә суммасын түләргә тиеш.
Башка сүзләр белән әйткәндә, әгәр килешү задаток биргән зат гаебе белән үтәлмәсә, акча кире кайтарылмый. Аванс кире кайтарылырга тиеш.
Шул рәвешле, документларны имзалау алдыннан, сез түләгән сумма – аванс яки задаток буламы.
Кодексның 782 статьясы нигезендә, заказ бирүче, фактта үзләренә тотылган чыгымнарны түләү шарты белән, хезмәт күрсәтүне түләү шартын үтәүдән баш тартырга хокуклы.
«Кулланучылар хокукларын яклау турында» 07.02.1992 елның 2300-1 номерлы Россия Федерациясе Законының 32 статьясы нигезендә, кулланучы, башкаручыга фактта үзләренең әлеге килешү буенча йөкләмәләрне үтәүгә бәйле чыгымнарын түләү шарты белән, хезмәт күрсәтү турындагы шартнамәне үтәүдән теләсә кайсы вакытта баш тартырга хокуклы.