Автосалоннарда алдау очраклары турында
«Бөтендөнья сыйфат атнасы»на багышланган, халыкның кулланучылар белемен арттыруга юнәлдерелгән чаралар үткәрү кысаларында, Казан шәһәре базарларының берсендә Татарстан Республикасы Дәүләт алкоголь инспекциясенең Казан территориаль органы хезмәткәрләренә гражданка консультация алу максатыннан мөрәҗәгать итте.
Сорау болай яңгырый: «Казан шәһәре автосалоннарының берсендә яңа автомобиль сатып алганда алдашу белән очраштык. Безне түбән бәяләр һәм отышлы кредит белән кызыксындырып җәлеп иттеләр. Машина бәясе базар бәясеннән 300 мең сумга аерылып тора иде. Машина складта тора, диделәр, аны теләсә кайсы вакытта сатып алырга мөмкинлеген искәрттеләр. Ә автосалонга килгәч, кирәкле модельнең чынлыкта юк икәнлеге ачыкланды һәм бәясе сизелерлек артканы билгеле булды».
Бу мәсьәләне бергәләп хәл итәчәкбез.
Игътибарыгызны әлеге өлкәдә кулланучылар хокукларын типик бозуларга юнәлтәбез:
- рекламада һәм телефоннар аша мөрәҗәгать иткәндә намуссыз сатучылар автомобильнең дөрес булмаган (киметелгән) бәясен күрсәтә (клиентларны турыдан-туры автосалонга җәлеп итү өчен);
- автомобильне күрсәтү яки сату-алу килешүе төзелгәнче, сатучы беренчел взносны (аванс, алдан түләү, залог, задаток һ. б.) тапшыру белән алдан килешүгә кул куюны таләп итә, килешүдә күрсәтелгән взносның бөтен суммасын яки аның өлешен саклап калу турында шартлар бар;
- автомобильне кредит акчалары хисабына сату-алу килешүен төзегәндә кулланучыларга процент ставкасы күләме турында дөрес булмаган мәгълүмат бирелә (Интернетта, сайтта яки реклама буклетларында килешүдә күрсәтелгәннән шактый түбәнрәк процент ставкасы күрсәтелә);
- автомобиль сатып алганда төрле товарларны, эшләрне, хезмәтләрне көчләп тагу (автомобильнең кыйммәтрәк комплектациясе, өстәмә җиһазлар урнаштыру, иминиятләштерү, сервис эшләре һ.б. тәкъдим ителә).
Алдау һәм өстәмә чыгымнар тәкъдим итүне ничек булдырмаска?
- автомобиль сатучы компанияләр турында фикерләрне игътибар белән өйрәнегез;
- сайлаганда, автосалонның теге яки бу маркалы автомобильләрне сатуга вәкаләтле дилеры булу-булмавын исәпкә алырга кирәк (әлеге мәсьәлә буенча мәгълүмат белән рәсми дилерлар сайтларында танышырга мөмкин);
- автосалонның Интернет-сайтында сатучының исеме, аның урнашу урыны (адресы), эш режимы турында мәгълүмат урнаштыру мәҗбүри. Шулай ук сатып алучыга уңайлы булсын өчен сатучының телефоннарын һәм аның электрон почта адресын, типик шартнамәләр үрнәкләрен, гарантия йөкләмәләре, автомобильләрнең бәясе, конкрет транспорт чаралары булу һәм башкаларны үз эченә алырга тиеш булган өстәмә мәгълүматны өйрәнергә кирәк;
- базар бәясеннән түбәнрәк бәядән автомобиль сату тәкъдимнәренә сак карагыз, шул ук вакытта сатучыдан сату-алу килешүе проектын, шулай ук сезне кызыксындырган автомобиль маркасы бәясе һәм характеристикасы турындагы мәгълүматны электрон почтага җибәрүегезне сорагыз. Килешүнең вак шрифт белән язылган пунктларын да кертеп, имзага кадәр игътибар белән өйрәнергә кирәк. Килешүдә автомобильне китерү сроклары, аванс күләме, аны кире кайтару тәртибе, шулай ук модельнең модификациясенең тулы тасвирламасы күрсәтелгән булырга тиеш. Әгәр сез ниндидер сәбәпләр аркасында машина сатып алудан баш тартырга уйласагыз, аванс түләвен кире кайтарырга мөмкин. Залог взносы гына кире кайтарылмый;
- менеджер документ алып киткән, ә аннары кире кайтарган очракта, персоналның намуссыз гамәлләреннән саклану өчен, үз-үзен яңадан исәпләргә туры киләчәк дигән килешүне имзалагыз;
- тотылган автомобиль сатып алганда, машинаның тарихын мөстәкыйль рәвештә тикшерергә була. Автомобильнең залогта булмавын аерым тикшерергә кирәк — бу Федераль нотариаль палата сайтында эшләнә;
- машинаны алыр алдыннан аның дефектларын — тырналулар, янчелгән урыннар булу - булмавын карап чыгарга кирәк. Тагын бер мөһим аспект — двигательнең номерын, шасси һәм кузов номерларын, VIN - шартнамә шартлары белән номерларны чагыштыру, комплектлылыгын тикшерү, техник сыеклыкларның дәрәҗәсен тикшерү. Һичшиксез, яктырту, өстәмә җиһазлар булу-булмавын тикшерегез. Автомобильне кабул итү - тапшыру актын җентекләп тикшергәннән соң гына имзаларга мөмкин.
Әгәр дә сезне алдасалар, нишләргә?
Автосалонның законсыз гамәлләренә зарланырга кирәк:
- җитештерүчегә яки аның вәкаләтле оешмасына мөрәҗәгать итәргә. Барыннан да элек, кулланучы үз хокукларының, шул исәптән мөлкәтенең, ягъни планлаштырылмаган чыгымнарның кимүенә очраса, кирәкмәгән опцияләрне (шул исәптән өстәмә товарлар, эшләр, хезмәт күрсәтүләр) түләүдән баш тарту мөмкинлегеннән мәхрүм ителгән очракта, гаепле затка (бу очракта - товар сатучыга) тиешле претензия белән мөрәҗәгать итәргә киңәш итәбез;
- сатучыдан мораль зыян өчен компенсация түләттерү яки зыянны кайтару өчен, шулай ук судка дәгъва гаризасы белән мөрәҗәгать итәргә мөмкин;
- эчке эшләр органнарына мөрәҗәгать итегез. Әгәр сез мошенниклык корбаны булсагыз, кичекмәстән тиешле гаризалар белән полициягә мөрәҗәгать итәргә.
Татарстан Республикасы Дәүләт алкоголь инспекциясенең Казан территориаль органы «Кулланучылар хокукларын яклау турында» Законның 16 статьясы белән өстәмә товарларны һәм хезмәтләрне көчләп тагу тыелуга аерым игътибар бирә. Кулланучыларның хезмәтләрне ирекле сайлап алу хокукын бозуда гаепле Компания кулланучыга, бәйле товарлар яки хезмәт күрсәтүләр бәясен дә кертеп, барлык чыгымнарны капларга тиеш.