Дәгъва кабул итеп алынган дип саналамы?
Татарстан Республикасы Дәүләт алкоголь инспекциясенең Әлмәт территориаль органына гражданка Р. дәгъва тәртибен үтәү планында кулланучылар хокукларын яклау буенча законнарны аңлатуны сорап мөрәҗәгать итте. Гражданка кунак бүлмәсенә җиһазлар сатып алган, ләкин товар сыйфатсыз булып чыккан. Нәтиҗәдә, товар өчен акчалата сумманы кире кайтару турында дәгъва төзелә. Сатучы дәгъваны үзе кабул итүдән баш тартканга күрә, дәгъва почта аша тапшыру турында хәбәр белән кушымтаның исемлеге белән җибәрелә. Әмма контрагент аны элемтә бүлегендә алмый һәм бер айдан соң ул кире кайта. Бу гамәлләрне суд претензия тәртибе үтәлгән дип санармы?
Кулланучыга аңлатыла: әгәр дә яклар килешүдә юридик яктан әһәмиятле хәбәрләр алу өчен башка адресны билгеләмәсәләр, дәгъваны кеше ЕГРЮЛгда күрсәткән адрес буенча җибәрергә кирәк. Әгәр дә дәгъва бурычлы адресына җиткерелгән булса, ләкин ул аңа бәйле шартлар аркасында аны алмаган булса, дәгъва юридик яктан әһәмиятле хәбәр буларак җиткерелгән дип саналачак.
2013 елның 1 сентябреннән РФ Гражданлык кодексына юридик яктан әһәмиятле хәбәрләргә кагылышлы гомуми норма кертелә. Башка кешегә гражданлык-хокукый нәтиҗәләр китерүче барлык юридик яктан әһәмиятле хәбәрләр (гаризалар, хәбәрләр, хәбәрләр, таләпләр һ.б.) аңа яки вәкилгә тиешле хәбәр җиткерелгәннән соң килә. Хәбәр кешегә килгән, әмма аңа бәйле шартлар буенча тапшырылмаган яки адресат аның белән танышмаган очракта да җиткерелгән дип санала (РФ ГК 165.1 маддәсе). Бу статья Кагыйдәләре, әгәр закон, килешү шартларында башкасы каралмаган булса яки якларның үзара мөнәсәбәтләрендә урнашкан гадәт яки практикадан килеп чыкмаган очракта гына кулланыла. Соңрак РФ Югары Суды Пленумы юридик яктан әһәмиятле хәбәр җибәрелгән кешегә килгән очракта да җиткерелгән дип санала, әмма аңа бәйле шартлар буенча аңа тапшырылмаган яки адресат аның белән танышмаган очракта да.
Мәсәлән, хәбәр, әгәр адресат элемтә бүлегендә хатлар алудан баш тартса, җибәрелгән дип санала, шуңа күрә ул саклау срогы тәмамлангач кире кайтарыла. Килгән хатларны алу куркынычы адресатныж бурычы. Әгәр юридик яктан әһәмиятле хәбәрдә бер яклы килешү турында мәгълүмат булса, адресатка бәйле шартлар буенча хәбәр тапшырылмаган очракта, ул хәбәрнең эчтәлеген кабул иткән һәм килешү теләгән нәтиҗәләргә китергән дип санала (мәсәлән, килешү бер яклы рәвештә аны үтәүдән баш тарту нәтиҗәсендә өзелгән дип санала). Мондый аңлатмалар РФ Югары Суды Пленумының 25 нче карарының 67 нче пунктында күрсәтелгән.