Кулланучыга аерым таләпләрне үтәү вакыты аңлатылды
Татарстан Республикасы Дәүләт алкоголь инспекциясенең Чистай территориаль органына телефон аша гражданка М. кулланучының аерым таләпләрен үтәгәндә срокларны билгеләү өлешендә Кулланучылар хокукларын яклау турындагы законнарны аңлатуны сорап мөрәҗәгать итте. Хатын-кыз сатучыга карата сыйфатсыз товар өчен акчаны кире кайтаруны таләп итә. Әмма сатучы аның таләбе товарны сатучыга тапшырганнан соң егерме көн эчендә, товарның сыйфатын тикшергәннән соң үтәләчәген хәбәр итә. Гражданка сатучының законлы эш итүенә шик белдерә.
Сатып алучыга II бүлекнең аңлатмасы бирелде, ул «Кулланучылар хокукларын яклау турында» РФ Законы кулланучыларга товарлар сатканда кулланучылар хокукларын яклауга кагыла.
Гомумән, хокукый мөнәсәбәтләрдә һәм РФ «Кулланучылар хокукларын яклау турында»гы Законы белән көйләнгән мөнәсәбәтләрдә, аерым алганда, сроклар зур әһәмияткә ия.
Мәсәлән, Законның 22 статьясы кулланучының товарны сатып алу бәясен чагыштырмача киметү, кулланучы яки өченче зат тарафыннан товарның кимчелекләрен төзәтү чыгымнарын түләтү, товар өчен түләнгән акчалата сумманы кире кайтару, шулай ук товарны тиешенчә сыйфатсыз сату нәтиҗәсендә яки товар турында тиешенчә мәгълүмат бирмәү нәтиҗәсендә кулланучыга китерелгән зыянны түләтү турындагы таләбе сатучы (җитештерүче, оешма тарафыннан вәкаләтләнгән яки вәкаләтле шәхси эшмәкәр, импортер) тарафыннан тиешле таләп күрсәтелгән көннән алып ун көн эчендә канәгатьләндерелергә тиеш.
Ягъни, товарда кимчелекләр ачыкланган очракта, сатып алганнан соң унбиш көн узгач техник яктан катлаулы товарлардан тыш, кулланучы килешүне өзүне таләп итәргә һәм товар өчен түләнгән акчалата сумманы кире кайтаруны таләп итәргә хокуклы. Сатучы кулланучыга 10 көн эчендә акча кайтарырга тиеш. Әмма сатучы, кемнең гаебе аркасында җитешсезлек килеп чыкканын ачыклау өчен, товарның сыйфатын тикшерергә хокуклы. Димәк, сатучы 10 көн эчендә товарның сыйфатын тикшерергә тиеш, хәтта тикшерү урыны бик ерак җирдә узса да, кулланучының таләпләрен канәгатьләндерү яки кире кагу турында карар кабул итәргә тиеш. Ләкин ни өчендер сатучылар сыйфатны тикшерү өчен ун көнлек срокны белмиләр яки белергә теләмиләр һәм товарны егерме көнлек срокка кабул итәләр.
Өстәмә сыйфатны тикшерүнең егерме көнлек вакыты Законның 21 маддәсендә каралган. Кулланучы товарның кимчелекләрен ачыклаган һәм аны алыштыру турында таләп куйган очракта, сатучы (җитештерүче, вәкаләтле оешма яки вәкаләтле индивидуаль эшмәкәр, импортер) әлеге товарны кулланучы тарафыннан күрсәтелгән таләпне күрсәткән көннән алып 7 көн эчендә, ә мондый товарның сыйфатын өстәмә тикшерү кирәк булганда күрсәтелгән таләпне күрсәткән көннән алып егерме көн эчендә алыштырырга тиеш.
Шулай итеп, сыйфатны тикшерүнең егерме көнлек вакыты кулланучының сыйфатсыз товарны алыштыру турындагы таләпләрен үтәгәндә генә каралган.
Әлеге законның 20, 21 һәм 22 статьяларында каралган срокларны бозган өчен, законның 23 статьясы нигезендә, мондый хокук бозуларга юл куйган сатучы (җитештерүче, вәкаләтле оешма яки вәкаләтле шәхси эшмәкәр, импортер) кулланучыга срокны узган һәр көн өчен товар бәясенең бер проценты күләмендә неустойка (пеня) түли.
Кулланучыларга сатучылар “кармагына” эләгергә кирәкми, үзләренең хокук нормаларын үтәвен таләп итәргә кирәк.