Азык-төлек сатып алганда сатып алучы һәм сатучы хокуклары
Безнең һәрберебез азык-төлек кибетләрендә даими рәвештә сатып алулар башкара. Кызганычка каршы, үз хокукларыбызны белмәү нәтиҗәсендә без товар өчен артык түлибез, сыйфатсыз азык-төлек сатып алабыз, сатучы яки сакчының беренче таләбе буенча буйсынып үз сумкаларыбызны ачабыз. Әмма мәгълүмат җитмәү нәтиҗәсендә без сатучыдан ул эшләргә тиеш булганнарны таләп итә алмыйбыз. Уңайсыз хәлгә эләкмәс өчен, әйдәгез, сатып алучының кайчан хаклы булуын һәм сатучының кайчан хаклы булуын ачыклыйк.
Азык-төлек товарларын кулланучы буларак сатып алучының хокуклары «Кулланучылар хокукларын яклау турында»гы 07.02.1992 елгы 2300-1 номерлы Федераль законда, 2020 елның 31 декабрендәге 2463 номерлы ваклап сату-алу килешүе буенча товарлар сату кагыйдәләрендә һәм башка норматив-хокукый актларда беркетелгән.
Сатып алучы кайчан хаклы?
Закон сатып алучы ягында торган бик күп ситуацияләр бар. Мәсәлән, сез азык-төлек сатып аласыз, ә кассир, товарның кыйммәтләнгәнен һәм бәяләр әле үзгәртелмәгәнен әйтеп, башка бәядән сата. Бу закон бозу. Сатучы товарны нәкъ менә бәядә күрсәтелгән бәягә сатарга тиеш. Әгәр кассир баш тартса, администраторны чакырыгыз, дәгъва языгыз. Күпчелек очракта сатучылар законны бозуларын беләләр һәм сезгә товарны бәядә күрсәтелгән бәягә сатачаклар.
Яки мондый хәл – сез азык – төлек сатып алдыгыз, ә өйдә аның бозылган булы ачыклана - аның яраклылык вакыты тәмамланган, пакетның герметиклыгы бозылган яки ул дөрес сакланмаганлыктан куллану үзлекләрен югалткан. Гадәттә, без мондый товарны ташлыйбыз, үзебезне яки сатучыны игътибарсызлык өчен шелтәлибез. Ә юкка! Бу сыйфатсыз товар, һәм аны кибеткә кире кайтарырга, ә сезгә аның тулы бәясен кайтарырга яки шундый ук, әмма инде тиешле сыйфатлы товарга алыштырырга тиешләр.
Кайвакыт сатып алучы дымлы идәндә таеп, ниндидер товарларны төшереп вата яки анда булырга тиеш булмаган тартмаларны күрмичә кала, ә кибет администрациясе бозылган продуктлар өчен түләүне таләп итә. Бу очракта сез түләргә тиеш түгел, һәм кибет администрациясе сездән суд аша гына акча түләтергә мөмкин.
Гадәттә, җитештерүченең завод шартларында җитештерелгән товарны сатып алганда, җитештерүче фирма, авырлыгы, яраклылык вакыты турында сораулар тумый. Кибеттә тутырылган продуктларны сатып алганда тагын бер очрак – печенье, конфет һәм башка бик күп продуктлар. Бу очракта сез пакетланган товардагы сатучының, товарның исемен, авырлыгын, килограммы өчен бәясен, пакетлау датасын, яраклылык вакытын, номерын яки үлчәүченең фамилиясен күрсәтүен таләп итеп тулысынча хаклы булырсыз. Кайбер кибетләрдә сатучылар товарны төрү өчен түләү алырга тырышалар. Бу закон бозу. Пакет продукт бәясенә кермәскә тиеш һәм сату вакытында аның авырлыгы исәпкә алынмаска тиеш.
Сатучы кайчан дөрес?
Кайвакыт сез продуктны сатып алдыгыз ди, бигрәк тә тиз бозыла торган, мәсәлән, колбаса. Өйгә кайттыгыз һәм аны яраклылык срогы тәмамланганчы ашарга өлгермәячәгегезне аңладыгыз, чөнки шундый ук продукт инде суыткычта ята икән. Бер фикер туа: нигә колбасаны кире кайтармаска? Сез кибеткә киләсез, ләкин сатучы аны кабул итүдән баш тарта. Шулай ук, сезнең чек та сакланып калган, һәм пакетның бөтенлеге бозылмаган, ләкин бу очракта сатучы хаклы. Тиешле сыйфатлы азык-төлек продукты алыштырылырга һәм кире кайтарылырга тиеш түгел.
Кайбер очракларда азык-төлекнең бозылуы сатып алучы гаебе белән була. Мәсәлән, кибеттә лимонад шешәсе ватылды ди, яисә сезнең балалар киштәдән продукт алдып аны татып караган. Ә сез мондый товар өчен түләргә теләмисез, чөнки бу сәүдә залында булган һәм товарны әле сатып алмагансыз. Ләкин кибет администрациясе зыянны суд аша түләтүне таләп итә. Әлбәттә, сез ризалашмаска мөмкин, әмма бу очракта суд, гадәттә, сатучы ягына баса, бигрәк тә әгәр бозылу факты видеокүзәтү камераларыннан видео материаллар яки шаһитлар күрсәтмәләре белән исбатланган булса.
Һәрхәлдә, үз хокукларыңны һәм бурычларыңны белеп, «сатучы-сатып алучы» мөнәсәбәтләрендә туган бәхәсле мәсьәләләрне хәл итү җиңелрәк.